ycipk-4kgi9o
ycipk-4kgi9o

Układ Warszawski - Najnowsze informacje

Znaczek wydany na 20. rocznicę podpisania Układu Warszawskiego Wikimedia Commons - Brak Praw Autorskich CC0
Podziel się

Układ Warszawski powstał w 1955 roku i obejmował większość państw bloku wschodniego. Zakładał udzielenie wzajemnej pomocy w sytuacji zagrożenia ze strony państw kapitalistycznych. Do rozwiązania Układu Warszawskiego doszło w 1991 roku.

ycipk-4kgi9o

Układ Warszawski – definicja

Układ Warszawski to potoczna nazwa sojuszu o pełnej nazwie „Układ o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej” zawartego w Warszawie 14 maja 1955 roku. Stronami układu były państwa bloku wschodniego, a porozumienie miało charakter polityczno-wojskowy.

Układ Warszawski – cele

Głównymi założeniami Układu Warszawskiego była wspólna obrona militarna w razie ataku na jedno z państw członkowskich. Jednak utworzenie sojuszu było odpowiedzią na założone w 1949 roku i rosnące w siłę NATO.

Postanowienia Układu Warszawskiego nie dotyczyły funkcjonowania baz radzieckich w państwach satelitarnych ani dwustronnych porozumień między ZSRR a każdym z państw bloku wschodniego. Związek Radziecki interweniował jednak w wewnętrzne sprawy tych krajów.

ycipk-4kgi9o

20 sierpnia 1968 roku odbyła się operacja „Dunaj”, podczas której zjednoczone wojsko Układu Warszawskiego dokonało inwazji na Czechosłowację. Była to odpowiedź na „praską wiosnę”, czyli początki liberalizacji politycznej w tym kraju. Akcja zakończyła się sukcesem, ale zachwiała dotychczasowy porządek w Układzie Warszawskim. Wystąpiła bowiem z niego Albania. Inne państwa komunistyczne, czyli Chiny, Jugosławia i Rumunia opowiedziały się po stronie Czechów i Słowaków.

Wydarzenia z 1968 roku dały początek nowemu kierunkowi polityki Układu Warszawskiego. Państwa sojuszu przyjęły tzw doktrynę Breżniewa, która zakładała ograniczenie niezależności krajów członkowskich na rzecz wspólnego interesu Układu. Zatem ingerencja w sprawy wewnętrzne tych państw miała być obroną obowiązującej ideologii, a nie aktem agresji. W ten sposób znaleziono usprawiedliwienie dla interwencji zbrojnej wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji.

Układ Warszawski a NATO

Układ Warszawski powstał jako odpowiedź na Układy Paryskie zawarte w maju 1954 roku. Na mocy ustaleń z Paryża powołano armię Republiki Federalnej Niemiec i zaliczono kraj do państw członkowskich NATO.

Oba sojusze intencjonalnie miały mieć charakter defensywny. Każda ze stron posiadał pewne zasoby wojsk i broni. NATO posiadało ponad 3000 bomb jądrowych, a Układ Warszawski 200, które rozmieszczone były na terenie Polski, Węgier, Czechosłowacji, NRD i Rumunii. Na początku lat 90. Układ dysponował natomiast prawie 3,6 miliona ludzi, a pakt północnoatlantycki ponad 5 milionami.

ycipk-4kgi9o

Układ Warszawski – struktury

Układ Warszawski posiadał:

  • Doradczy Komitet Polityczny, w którym zasiadali premierzy, ministrowie obrony oraz spraw zagranicznych państw członkowskich, a także liderzy partii komunistycznych. Zadaniem organu było tworzenie wspólnego kierunku politycznego i strategii obronnych wobec ewentualnych konfliktów zbrojnych.
  • Komitet Ministrów Obrony, czyli najważniejszy organ wojskowy. Tworzący go ministrowie obrony narodowej mieli decydować o ćwiczeniach, manewrach oraz ujednoliceniu przepisów wojskowych.
  • Komitet Techniczny zajmował się wprowadzaniem unowocześnień oraz wyposażenia i standaryzacji wojsk.
  • Zjednoczone Dowództwo Sił Zbrojnych – organ dowodzenia siłami zbrojnymi Układu Warszawskiego.
  • Zjednoczone Siły Zbrojne złożone z oddziałów wojsk poszczególnych państw członkowskich sojuszu.

Układ Warszawski – państwa członkowskie

  • Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
  • Polska Rzeczpospolita Ludowa
  • Rumuńska Republika Ludowa
  • Węgierska Republika Ludowa
  • Czechosłowacka Republika Socjalistyczna
  • Ludowa Republika Bułgarii
  • Ludowa Republika Albanii, która współpracę zawiesiła w 1962 roku a Układ opuściła 6 lat później
  • Niemiecka Republika Demokratyczna (dołączyła w 1956 roku, wystąpiła w 1990 roku)
ycipk-4kgi9o

Układ Warszawski – rozwiązanie

W świetle zmian ustrojowych i gospodarczych zaistniałych po 1989 roku w państwach byłego bloku wschodniego Układ Warszawski stracił rację bytu. Jeszcze w tym samym roku porzucono doktrynę Breżniewa, a rok później postanowiono o wyprowadzeniu wojsk radzieckich z państw członkowskich Układu.

Na konferencji w Pradze 1 lipca 1991 roku przywódcy Polski, Czechosłowacji, Bułgarii, Rumunii, Węgier i ZSRR podpisali porozumienie o rozwiązaniu Układu Warszawskiego. Sygnatariuszami byli między innymi Wojciech Jaruzelski, prezydent Polski oraz Giennadij Janajew, wiceprezydent Związku Radzieckiego.

ycipk-4kgi9o
ycipk-4kgi9o